My destination

Хэрэв бид бэрхшээлийн өмнө шантарч няцах юм бол өнгөрлөө гэсэн үг. Мөрөөдлөөсөө урвасан хүн дахиж мөрөөднө гэдэг нь юу л бол. Гэтэл хэрэв хүн мөрөөдөхөө байчих л юм бол амьдрахаа болино гэсэн үг.

Авраам Линкольн Хүнд өөрийнх нь гүйцэтгэх ёстой ажлыг өмнөөс нь хийж өгөн туслаж болохгүй, тэр түүнийг өөрөө гүйцэтгэх ёстой, тэгж ч чадна.

Сократ Илүү ихийг хийх чадвартай хүнийг би залхуу гэж нэрлэнэ

Шавь нар нь мэргэн багшийгаа ер бусын ажиллах чадвартай байгааг ажиллажээ. Тэд нар түүнээс та яаж ядрахгүй, байнга тайван, ажил хэрэгч байж чадаж байна вэ гэж асууж гэнэ. Мэргэн багш: Би зогсож байвал зогсож л байдаг. Явж байхдаа явж л байдаг. Гүйж байхдаа гүйж л байдаг. Үүнд нууц гээд байх юу байна? хэмээн шавь нар нь эсэргүүцэж гэнэ. Бид ч гэсэн яг адил тэгдэг шүү дээ. Гэтэл бид танаас бага ажил хийж байгаа мөртлөө яагаад ийм түргэн ядарч байгаа юм бэ? гэхэд багш нь ийнхүү хариулжээ. Та нар зогсож байхдаа явдаг. Явж байхдаа гүйдэг. Гүйж байхдаа өөрсдийгөө зорьсондоо хүрээд ирчихэж гэж харж байдаг.

Эртээ урьдын цагт нэгэн бяцхан горхи урсан урссаар асар том цөлийн захад ирж гэнэ. Тэгээд Бүү ай, цааш нь урсаад бай гэсэн дууг сонсож. Гэвч горхи маань шинэ, үл таних газар луу орохоос аймшигтай санагдаж гэнэ. Тэрбээр өөр нөхцөл байдлаас айж байлаа. Тэр илүү элбэг устай болж, сонирхолтой, сайхан амьдрахыг хүсч байсан гэвч зориг гарган ямар нэг юм өөрчлөхөөс аймаар байв. Гэвч тэрхүү дуу хоолой Үзээд алдахгүй юм бол юу хийж чадахаа чи хэзээ ч олж мэдэхгүй. Шинэ амьдрал чамд сайхан санагдана гэдэгт итгэ лдээ. Тайвшраад цааш нь урссаар бай хэмээн зүтгэсээр байлаа. Тэгээд горхи аялалаа үргэлжлүүлж гэнэ. Их ч хэцүү байсан юм байх. Элсэн цөлд халуу төөнөсөөр эчэст нь горхины хамаг ус ширгэжээ. Усных нь дуслууд агаарт мандан үүл болон хувирч хэдэн өдөр салхинд туугдаж далай хүржээ. Тэнд үүл маань бороо болон далайруу асгарсан байна. Горхины амьдрал урд өмнө мөрөөдөж байснаас нь ч илүү сайхан болжээ. Далайн давалгаан дунд алсад одохдоо тэрбээр инээмсэглэн Амьдрал маань олон дахин өөрчлөгдөж байлаа, гэвч одоо л би санаснаараа байх боллоо хэмээн бодож байв.

Бодо ШЕФЕР

Эссэ бичих санаатай номноосоо унших гээд эхний хуудсыг нээлээ. Хамгийн түрүүн нүдэнд туссан үг нь "Ноёдын хоорондын өшөө хорслыг нь дэвэргэж эе эвийг нь эвдэх" гэж байв. Энэ ямар учиртай юм болоо гээд эхнээс унштал дээрх зүйлд маань Манжийн төрөөс Халх Монголын талаар баримтлах нууц бодлогын нэг байжээ. Нээрээ ч бодоод байсан чинь Монголыг эзэлж авахад хамгийн түлхэц болсон бодлого нь дээрх бодлого юм шиг. Үүний нэг тод жишээ бол Халх Монгол болон Зүүгарын хаант улсын хоорондын зөрчилдөөн билээ. Үүгээр барахгүй олон дайнд Манжийн зүгээс үзүүлсэн ухуулга нь ноёд хоорондыг хагаралдахад хүргэжээ. Дахин хэлье. Ноёдын хоорондын өшөө хорслыг нь дэвэргэж эе эвийг нь эвдэх гэсэн энэ бодлого өнөөдөр ч гэсэн хэрэгжиж байна. Монголчуудын байнга эрхэмлэн хэлдэг "эвтэй бол хүчтэй" гэсэн энэ үг өнөөдөр утгаа алджээ. Энэ үг өнөөдөр хэрэгжихээ больжээ. Монгол төрийн маань түшээдэд хэрэлдэхгүй өнгөрдөг нэг өдөр байдаг болвуу? Тэдэнд эвтэй өнгөрдөг хором гэж байдаг болвуу? Яг л Монголчууд Манжид дагаар орж дарлагдахаасаа өмнө хоорондоо эв түнжингүй, бутралтай байсныг Манж өөрсдөдөө ашигтайгаар урвуулж авч чадсан. Энд юу хэлэх гээд байгаан бэ гэвэл "түүх давтагддаг". Түүх өнөөдөр ч давтагдаж байна. Бид манжийн эрхшээлд 220 жил зовсон. Харин дараа нь тусгаар тогтнолоо хамгаалж, нэг тусгаар улс болж чадсан. Энэ сайн хэрэг ч тэрхүү дарлагдсан 220 жил дахин битгий учраасай. Үүний тулд энэ бодлогын хэрэгжихгүй талыг хэрэгжүүлцгээе. Энэ хэрэгжилт зөвхөн таниас л эхэлнэ.

Юан улсын талаар уншаад байсан чинь сайн ч юм шиг, эсвэл бүүр муу ч юм шиг. Түүхэнд энэ улсын талаар сайнаар тэмдэглэн үлдсиймүү гэхээр үгүй ч юм шиг, муугаар уу гэхээр бас тийм гэхийн аргагүй. Тэгвэл ер нь юу нь сайн юу нь муу болчихвоо? 1260 онд Их Монгол улсад 2 хаан бий болсон нь түүний дараа дараагийн үеүүдийн бутрах гол жишээ болсон. Энэ үед Мөнх хаан Цагаадайн үр ач нарын дэмжлэгээр өргөмжлөгдсөн Аригбөх, нөгөө талаас өөрийгөө Их хааны ор суух зүйн ёсны хүн хэмээн бодож хаан суусан Хубилай нарын тэмцэл байлаа. Энэ 2 Их хааны тэмцлийн үр дүнд Хубилай цэрэг зэвсгийн хүчээр дүү Аригбөхөө буулган авч өөрийн улсаа Юан хэмээн нэрлэж нийслэл хотоо Кайпин луу шилжүүлжээ. Миний хувьд Юан улсын байгуулагдсан түүх нь түүхэнд муугаар тэмдэглэн үлдсиймүү гэж санагдсан. Хубилай Аригбөх 2-н хувьд тэмцэлдэж бие биенээ хөнөөх оролдлого хийж байсан нь нэгэн эхийн хэвлийгээс төрсөн ах дүүсийн хувьд зүйд үл нийцэх юм шиг. Гэхдээ тухайн үед Юан улс байгуулагдаагүй бол өнөөдөр Монгол улс байхгүй ч байх юм билүү хэн мэдлээ. Тиймдээ ч энэ улс оршин тогтнож байгааг үгүйсгэх аргагүй. Түүний улсаа зохион байгуулж байсан туршлага нь багаасаа хятадад амьдарч бичиг соёл өв сангаас нь суралцсантай нь холбоотой байх. Тиймдээ ч эрдэм мэдлэг чухал гэдгийг мэдсэн Хубилай хаан төрийн өндөр дээд албан тушаалтныг шалгалтаар авч тэнцүүлдэг байсан нь учиртай. Юан гүрнээс өнөөгийн Монголын нийгэмд авчрах гол зүйл бол дэг журам, шударга ёс юм. Юан улсад эрдэм номыг үнэлдэг байсан бол харин одоо мөнгийг хардаг болсон шиг санагдах юм. Энэ нь бидний эрхэмлэх шударга ёсыг зөрчөөд байгаа ч юм шиг.